System jakości
DOP, IGP i STG
Trzy unijne systemy jakości. Dwa pierwsze wiążą nazwę produktu z obszarem geograficznym i różnią się siłą tego związku; trzeci chroni tradycyjny skład i sposób wytwarzania bez żadnego związku z miejscem.
Trzy skróty, które wyglądają podobnie i znaczą co innego. Różnicę robi jedno pytanie: ile z produkcji musi odbyć się na obszarze.
DOP i IGP wiążą nazwę produktu z obszarem geograficznym, ale nie tak samo mocno: przy DOP na obszarze musi odbywać się każdy etap, przy IGP wystarczy przynajmniej jeden.
STG nie ma z miejscem nic wspólnego — chroni tradycyjny skład i sposób wytwarzania, niezależnie od tego, gdzie produkt powstaje.
Polskie odpowiedniki skrótów to kolejno ChNP, ChOG i GTS. Angielskie — PDO, PGI i TSG. To te same trzy systemy, nie dziewięć.
DOP
Chroniona nazwa pochodzenia (wł. DOP, pol. ChNP, ang. PDO) obejmuje nazwy o najmocniejszym powiązaniu z miejscem, w którym produkt jest wytwarzany.
Warunek jest ostry: każdy etap produkcji, przetwarzania lub przygotowania produktu musi odbywać się w danym regionie. Przy winie idzie to jeszcze dalej — winogrona muszą pochodzić wyłącznie z obszaru.
DOP jest więc oznaczeniem, które mówi najwięcej o pochodzeniu surowca, bo nie zostawia miejsca na dowiezienie go skądinąd.
IGP
Chronione oznaczenie geograficzne (wł. IGP, pol. ChOG, ang. PGI) obejmuje produkty, których szczególną jakość, renomę lub inną cechę można w dużej mierze przypisać pochodzeniu geograficznemu.
Wymóg jest łagodniejszy niż przy DOP: przynajmniej jeden z etapów produkcji, przetwarzania lub przygotowania musi odbywać się na obszarze. Przy winie wystarcza 85% winogron z obszaru.
To minimum ustawia prawo — ale specyfikacja konkretnego oznaczenia może wymagać więcej. Pasta di Gragnano IGP jest tego przykładem: wymaga na obszarze wszystkich etapów wytwarzania, choć „IGP” samo w sobie by tego nie przesądzało.
STG
Gwarantowana tradycyjna specjalność (wł. STG, pol. GTS, ang. TSG) chroni tradycyjne aspekty produktu — sposób wytwarzania i skład — bez powiązania z określonym obszarem geograficznym.
Produkt z oznaczeniem STG może powstać gdziekolwiek, o ile powstaje według chronionej receptury i metody. To jedyne z trzech oznaczeń, które nie odpowiada na pytanie „skąd”.
Różnice
- DOP / ChNP / PDO
- każdy etap produkcji na obszarze; najmocniejszy związek z miejscem
- IGP / ChOG / PGI
- przynajmniej jeden etap na obszarze; jakość, renoma lub inna cecha przypisywana pochodzeniu
- STG / GTS / TSG
- tradycyjny skład i metoda; bez związku z obszarem
Czego żadne z nich nie oznacza
- Że produkt jest smaczniejszy od produktu bez oznaczenia. To systemy pochodzenia i zgodności ze specyfikacją, nie oceny.
- Że jest droższy słusznie. Cena nie jest przedmiotem specyfikacji.
- Że jest zdrowszy albo bardziej ekologiczny. To odrębne systemy i odrębne oznaczenia.
- Że wszyscy producenci spod jednego oznaczenia robią to samo. Specyfikacja wyznacza ramy, nie jeden przepis.
Powiązane pojęcia
Źródła
Prawo · źródło pierwotne
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012Podstawa prawna systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych.
Rejestr · źródło pierwotne
Systemy jakości UE — oznaczenia geograficzne (Komisja Europejska)Definicje ChNP, ChOG i GTS oraz wymagania dotyczące etapów produkcji na obszarze.
Specyfikacja · źródło pierwotne
Jednolity dokument „Pasta di Gragnano”, PGI-IT-00870-AM01Przykład specyfikacji IGP wymagającej wszystkich etapów na obszarze.